به نام خدا

  مدتی است که به علت گرفتاری نتوانستم به تکمیل  مطالبم پیرامون مسجدسلیمان بپردازم . من همیشه معتقد بودم که نویسندگان و بزرگانی که به نوشتن می پردازند و یا پرداخته اند ، حتما به شکلی زتدگیشان تامین بوده و فرصت کافی داشته اند ( به عبارتی وقت داشته اند ) که توانسته اند به کار نگارش بپردازند . در مورد دانشمندان و فلاسفه هم هعمین موضوع صدق می کند . این اواخر که به علت گرفتاری نتوانستم کارم را ادامه دهم ( گرچه کار ناچیز وکوچک من در مقابل فعالیت این بزرگواران جایی از اعراب ندارد ) ، فهمیدم که حق با من بوده است  وگرنه پرداختن به اموری چون منطق و فلسفه و دیگر حوزه های علمی با دویدن دنبال مایحتاج زندگی و چند شغله بودن به دلیل کمبود درآمد، اصلا جور درنمی آید ( داستان دبیر دیوان در زمان مامون عباسی را حتما شنیده اید که در زمان نوشتن یک نامه ی مهم دولتی ، کنیزش از در درآمد و گفت که : خواجه آرد نماند و او هم بی اراده در متن نامه نگاشت که: آرد نماند . زمانی که خلیفه متوجه ی موضوع شد دستور داد وضع رفاهی دبیران آنقدر بهبود یابد که نیاز مادی برایشان پیش نیاید ) .

    مطالبم پیرامون مسجدسلیمان تا حدودی نیمه تمام ماند و بخشهایی چون بیمارستان، دانشگاه و .. باقی مانده است که بسیار هم مهم هستند  ولی تصمیم گرفتم  دوباره و این بار با جزییات بیشتر،  به تشریح وضع منازل مسجدسلیمان بپردازم و امبدوارم  دوستانی که به مطالعه ی این بخش می پردازند بتوانند از ورای سطور آن ، تصویر کاملی از منازل این شهر در ذهن خود داشته باشند .

    تقسیم بندی منازل مسجدسلیمان

  منازل موجود در مسجدسلیمان را می توان به دو گروه تقسیم كرد : منازل سازمانی و شخصی .

  گروه اول در گذشته منحصر به منازل شركت نفت بود وبعدها ادارات و ارگانهای دیگر هم نسبت به احداث منازل سازمانی جهت كاركنان خود اقدام كردند .  بسیاری از قدیمی ها و حتی دارای سن متوسط این خانه ها را از نزدیك دیده  و حتی اكنون هم بسیاری را می توان دید . برای آشنایی بیشتر كسانی كه تا كنون به این  شهر نیامده و این منازل را ندیده و شاید بخواهند از ورای سطوراین نوشته اطلاعاتی درباره ی مسجدسلیمان به دست آورند،  وضعیت مساكن مسجدسلیمان  را با جزئیات بیشتری تشریح می كنم .  بسیاری از این خانه ها( بجز بیست فوتیها )  به همان شكل قدیمی و گاهی با تغییراتی چند كه  صاحبانشان درآنها داده اند هنوز وجود دارند .

   درباره ی نحوه ی ساختن خانه های شخصی توضیح دیگری نمی دهم چرا كه قبلا به تفصیل در این باره نوشته ام .

   منازل شخصی

  منازل شخصی مسجدسلیمان را به اعتباری می توان به دو گروه تقسیم كرد : گروه اول  به آدمهای با نفوذ تعلق داشت و گروه دوم كه اكثریت منازل شخصی را تشكیل می داد،  متعلق به افراد عادی وكسانی بود كه زیر هفت آسمان  یك ستاره هم نداشتند .

  دسته ی اول معمولا از سنگ های تراش ساخته شده،  در محل مناسبی احداث گردیده ، دارای شكل هندسی منظمی بوده ، امكانات اولیه ی خوبی داشته ، زیربنا و حیاط بزرگی هم داشتند، معمولا مشجر بوده ، دارای درب و پنجره های آهنی ( شبیه به درب و پنجره ی منازل شركتی ) و سقف آنها با لوله های قوی و پلیتهای محكم پوشیده شده كه تاكنون هم پابرجا مانده است . حیاط و كف اتاقها سیمانی بوده ، دیوار اتاقها پلاستر گچ و سفیدكاری بوده ،   لوله كشی آب و سیم كشی برق مناسبی داشته و معمولا نقاشی ( رنگ آمیزی ) شده بودند . برخی از این خانه ها حتی انشعاب گاز هم داشتند . از دیگر مشخصه های مهم این گروه از منازل این بود كه یا در كنار جاده ساخته شده بودند و یا به سهولت به جاده و خیابان دسترسی داشتند .

   دسته ی دوم در محلهای نامناسب مثلا دامنه ی تپه ها قرار داشتند،  از سنگ های به اصطلاح درهم و با ملاط گل ساخته شده و به همین علت دارای دیوارهای ضخیم و معمولا كج ومعوج بوده ، حیاطی كوچك و امكانات كم داشتند،  دارای  شكل هندسی نامنظم و درب و پنجره ی چوبی بوده و سقف آنها با لوله های حداكثر سه اینچی و ورقه ی آهنی بدنه ی بشكه های قیر و یا بشكه های روغن پوشیده می شد . بشكه های حاوی قیر را پس از مصرف قیر، آتش زده تا سوخته و تمیز شوند و سپس آنها را با لبه ی كلنگ به وضعی بسیار ناشیانه پاره كرده ،  به اصطلاح صاف كرده و از آن برای پوشانیدن سقف منزل استفاده می كردند  . این ورقه ها به علت سوختن،  خیلی زود اكسیده شده و زنگ زده و ظاهر بسیار نامناسبی پیدا می كردند .  سقف منازل شخصی در ابتدا عمدتا با تیرهای  چوبی و حصیر پوشانده می شد و استفاده از لوله و پلیت و گچ و سیمان و دیگر مصالح،  به تدریج در بین مردم رایج شد . حیاط این گروه از منازل  در ابتدامعمولا خاكی و كف اتاقها در بیشتر مواقع از گچ پوشیده شده بود ( گچ فله ای كه در كوره های مسجدسلیمان پخته می شد و بسیار محكم هم بود ولی متاسفانه  به تدریج عقرب و دیگر جانوران خطرناك و گزنده در آنها جا گرفته و به این علت آمار عقرب زدگی بخصوص در تابستانها،  زیاد بود)  . فاقد لوله كشی آب و سیم كشی برق  بودند ( تا قبل از سال 1346بجز موارد استثنایی ، اكثریت بطور كلی برق نداشتند ) .

  شما با یك نگاه به منازل قدیمی خود می توانید هر خانه ای را در یكی از این دسنه بندیها قرار دهید .

  اگر به نقشه ی منازل قدیمی و برخی منازل جدید شخصی نگاهی بیندازید،  درخواهید یافت كه زمینهای مورد بحث چه اشكال هندسی غیر منظمی دارند ، اشكالی كه در هیچ كتاب هندسه ای نخواهید یافت و من معتقدم حتی خود فیثاغورث ( واضع قضیه ی رابطه ی بین اضلاع مثلث قائم الزاویه ) هم نمی تواند مساحت واقعی این زمینها را محاسبه كند و ارقامی كه  به عنوان مساحت زیربنا و یا زمین این دسته از منازل ارائه می شود،  چندان دقیق نیست .

  بسیاری از مردم قدیمی هنوز خاطره ی تلخ ساخت اتاق و ومزاحمت مامورین اداره ی حراست شركت نفت و توقیف و ضبط ! وسایل و ابزار بنایی جون بیل، كلنگ، ماله و فرغون را فراموش نكرده اند ، وسایلی كه هرگزمعلوم نشد از منزل چه کسی سردرآورده و یا به چه كسان دیگری فروخته شده بود ( ظاهرا یكی از منابع درآمد مامورین درآن زمان علاوه بر باج سبیلی كه می گرفتند ،  فروش همین غنائم بود ) .

  دنباله ی مطلب در پست بعد